Ramadan

Iedereen met verblijfservaring in Saudi-Arabië, uitte al twijfels bij het horen van mijn vliegdatum. 'Dat is midden in de Ramadan. Kun je je vertrek niet uitstellen? Er is dan echt níéts te doen, en iedere expat is weg.' Ook de Lonely Planet raadde deze periode af. 'For non-Muslims, Ramadan is best avoided, as getting a day-time meal can be difficult and opening hours are patchy.' Ach, dat zal wel meevallen, stelde ik me hoopvol voor. Geen haar op mijn hoofd die er bovendien aan dacht het vertrek nóg langer uit te stellen.

Zoals dat vaak gaat met ervaringsdeskundigen: ze hebben gelijk. Overdag eten en drinken we gewoon thuis op de compound. Maar er is verder geen bal te dóén. Winkels gaan pas in de loop van de middag open, restaurants zetten de pannen een paar uur na de iftar (de eerste maaltijd na zonsondergang, zo tegen een uur of zeven) op het vuur - tenzij ze buffetten serveren aan iftarpubliek.

Ook is het hier nu bloedheet: ruim boven de veertig graden nog steeds. 's Nachts koelt het af tot 29 graden. Dat wringt veel initiatief en energie uit een lichaam. Hoe moslims het vasten volhouden in deze ongenadige omstandigheden? Veel mensen keren hun dag-nachtritme om. Twee dagen geleden sprak ik af met L., een Nederlandse vrouw die al twintig jaar in Saudi-Arabië woont met haar Saudische man en hun kinderen. Ze haalde me om half 10 's avonds op van de compound en reed (althans haar chauffeur) met me naar een enorm winkelcentrum. In Starbucks dronken we thee. 'Tijdens de Ramadan sta ik pas tegen een uur of drie 's middags op. Ik kook, samen met mijn twee Filippijnse maids en zorg dat ik op tijd klaar ben voor het avondgebed. Vroeger deed ik daar niet aan mee, maar mijn dochter vroeg of ik tenminste daarbij wilde zijn. Ik doe dat voor haar. Daarna eten we met het gezin en soms met vrienden.'

Nauwgezet vertelt L. over haar verdere programma. 'We kijken tv-series die alleen tijdens Ramadan worden vertoond. Daarna gaat mijn man vaak terug naar de zaak. Ik ga soms nog even de deur uit, zoals vanavond, met vriendinnen naar de mall.' Ik kan me dat voorstellen. Vanaf een uur of half 11 's avonds is de mall veranderd in een bruisend centrum, waar stelletjes, vriendengroepen en complete gezinnen flaneren en met elkaar in gesprek zijn. Hier gebéúrt er dus wat, realiseer ik me, enigszins gerustgesteld. Tijdens Ramadan blijk je wel tot twee uur 's morgens te kunnen winkelen (welke koopbehoefte mensen hebben op dat tijdstip, is me nog onduidelijk) en tot na die tijd dineren. Zo lang houdt L. het niet vol. 'Na thuiskomst eet ik nog wat en ga met mijn kinderen een film kijken. Meestal vallen we tegen een uur of vijf, zes in slaap.'

L. spreekt - ook na twintig jaar - compleet accentloos Nederlands. Ze dankt dat aan haar intensieve contacten met de Nederlandse community in Jeddah. Of ik me soms kandidaat wil stellen voor een bestuursfunctie bij de Nederlandse Vereniging? Binnenkort zijn de verkiezingen. Waarschijnlijk is dat heel gezellig. Als die andere Nederlanders net zo aardig zijn als L. kan het jaarlijkse Sinterklaasavondje nog echt een feestje worden.

Op de compound is nu vrijwel geen levende ziel te bekennen. De activiteiten die staan aangekondigd in de Mura Bustan A-Z, het compoundgidsje, vervallen kennelijk tijdens de Ramadan. Blijft over: met het compoundbusje naar Serawat, de international market van Jeddah. Geen idee wat het is, maar ik ben erbij morgenochtend. Zwemmen in het prachtige zwembad vlak achter ons huis (of, bij wijze van uitstapje, in een van de andere zwembaden) scoort ook hoog op de to do-lijst. Want hoewel dat buiten is, is het de temperatuur in het water goed te doen. De speeltuintjes smelten bijna, ook al staan ze idyllisch in de schaduw van palmbomen en bougainvillea. Vandaag bakten we een taart. Beetje Facebooken. Boekje lezen. De kinderen vermaken. Nog vijf dagen, dan start Eid, het suikerfeest. En dat schijnt een groot feest te worden in Jeddah. Ik verheug me erop.

Hordenlopen in abaya

Na de landing op King Abdulaziz international airport in Jeddah stapte ik een compleet nieuwe dimensie binnen. Zó genadeloos warm maakte ik het zelden mee als op die vliegtuigtrap; alsof je bent ingesloten in een mega-droogkap. De shuttlebus naar de terminal was al behoorlijk vol. Toch waren er zitplaatsen vrij. De mannen (in witte thobe) staan, vrouwen (in zwarte abaya, met sluier) mogen zitten. Gunstige lokale gewoonte, ik paste me moeiteloos aan.

In de terminal vormden zich de rijen voor de visa-controle. Rijen voor pelgrims, op weg naar Mekka. Rijen voor inwoners van de golfstaten. Een rij voor diplomaten en zakenlieden. Maar nergens een rij voor 'overigen'. Uhhmmm...? Een vriendelijke militair van hooguit 16 jaar oud stapte op me af en begeleidde me - in het Arabisch - naar een redelijk korte rij. Kreeg ik, als alleenreizende vrouw met twee kinderen, een voorkeursbehandeling? Na een volle dag reizen en met inmiddels zicht op T. via de schuifdeuren, was ik daar erg aan toe.

Maar nee, ineens lag de voortvarende controle stil. Net toen ik aan de beurt was, verliet 'mijn' controleur zijn post. Wat nu? Zijn naaste collega bleef wel zitten, maar zijn rij was enorm. T. zwaaide bijna zijn arm uit de kom. Aan het geduld van de kinderen kwam het einde rap in zicht. Ik had 't gehad: waar bleef die vent?! De zittenblijver wenkte. Ik mocht de paspoorten bij hem neerleggen en voordringen. Oh joy! Elektronische vingerafdrukken en portretfoto laten maken aan de balie. Stempels, formulieren en we zijn binnen!

Volgende horde: de bagagecarroussel. Een kruier (hier bestaan ze nog, lang leve de verborgen werkloosheid!) diende zich aan, klaar om mijn koffers op z'n kar te laden. Lang verhaal kort: geen koffers, formulieren invullen aan de lost luggage balie ('What is telephone number for your husband?') en dóór naar de schuifdeuren, naar T.

De blijdschap op het gezicht van de man, die mijn kinderen om de nek sprongen en die ik volgens protocol kort de hand schudde, is gelukkigmakend. Het is heerlijk om weer met z'n vieren te zijn.

We gáán!

De visa zijn rond! Onze paspoorten liggen klaar bij het Visumburo en zaterdagochtend vertrekken we. Eindelijk, eindelijk gaat het echt gebeuren. Ik kan het bijna niet geloven.

Not yet

Maandag zou onze grote vertrekdag zijn. Maar dat is het niet. De visa zijn er niet. Dus we vertrekken niet. Niet, niet, nog steeds NIET!

Alle benodigde documenten liggen sinds afgelopen woensdag bij de Saudische ambassade in Den Haag. De hele stapel is ook akkoord en rechtsgeldig bevonden. Maar zelfs dat geeft geen recht op een visum. De ambassade bekijkt ook online de database met goedgekeurde visumaanvragen bij de immigratiedienst in Riyadh. Jammer genoeg deden ze dat pas donderdag. Die dag start het weekend in Saudi-Arabië en vrijdag is de heilige dag. In hun weekend ligt het ambtelijke leven stil in Saudi-Arabië. Ook als de server van de immigratiedienst down is en geen Saudische ambassade ter wereld meer toegang heeft tot de database, dan is dat jammer voor de visumaanvragers. Tijdens 'ons' weekend - wanneer de server mogelijk weer toegankelijk is geraakt - is hier de ambassade dicht en opnieuw dikke jammer voor de visumaanvragers die op maandagochtend om 8.00 uur wilden opstijgen.

Dussss.... Uitstel, geen afstel, maar flink balen. Dat wel. En vanaf maandag weer gespannen afwachten op goede berichten.

Stel je voor...

Als je al je afscheidsfeestjes achter de rug hebt en je tegen iedereen die het maar horen wilde hebt gezegd dat 8 augustus echt ein-de-lijk de vertrekdatum is. Als de tickets al gekocht zijn en woensdagochtend de verhuizers op de stoep staan ('Bakkie koffie gaat er wel in, ja!') en je ter voorbereiding op hun komst al wéken, nee, máánden alle inventaris aan het indelen bent ('in de container naar Jeddah', 'blijft staan voor de huurders', 'naar de opslag' en 'mee in de koffer'). Dus als je eigenlijk een soort viervoudige verhuizing aan het organiseren bent. En je ondertussen je man mist en hij mist jou en de kinderen verschrikkelijk.

Dan zou het toch jammer zijn als de visa nog niet rond waren? Nee, zelfs: als het officiële document van de Saudische immigratiedienst nog niet op orde was en het zeker vier dagen duurt voordat zoiets per expressekoerier in Nederland kan komen. Dan zou het helemaal vervelend zijn als de ramadan op 1 augustus start en de Saudische ambassade de rest van de maand beperkt open is. Zodat er langdurige vertragingen worden verwacht voor de visa-afgifte. Ook voor de stakker die voor zichzelf en twee schattige kinderen toch echt een visum nodig heeft in de eerste week van augustus. En die zich nu, op dinsdagavond, temidden van onttakelde pleuriszooi en chaos, vertwijfeld afvraagt: 'Waar DOE ik dit allemaal voor?'

Nee, zeg, stel je voor. Dat zou wel een héél overdreven sneu verhaal zijn.

Stempelzucht

Voor de aanvraag van de visa voor R. en J. en mijzelf, moet ik een officiële uitnodiging krijgen van de Saudische immigratiedienst. Hoewel ik getrouwd ben met T. heb ik ervoor gekozen mijn eigen achternaam te behouden. Ook onze kinderen hebben mijn achternaam. Dat snappen ze niet in Saudi-Arabië en het zorgt voor veel extra stempelzucht en vertragingsdrang.

De ontspannen vakantie bij lieve vrienden M. en E. heb ik hierdoor zonet moeten annuleren. Onze paspoorten brengen begin augustus waarschijnlijk een paar dagen door op de Saudische ambassade in Den Haag, in plaats van in een boerderijtje in de Auvergne. Kapitein Haddock weet de gevoelens die zoiets oproept goed te verwoorden.

Een huis! Een plek onder de ZON!

Zie ik een singondu merul, ruik ik de geur fan du seejj?

Het is gelukt! We krijgen een huis op een fijne compound met veel groen en palmbomen in Jeddah. Op 10 augustus is de verse latex op de muren opgedroogd en krijgt T. de sleutel. Ik ben dolblij en opgelucht en kan niet wachten tot het zover is.

Voor wie meer foto's wil zien van onze toekomstige woonomgeving: de website van de compound is helaas nogal uit het jaar nul, net als de fotografie.
T. verzekert me dat het er in het echt beter uitziet en dat ons interieur straks verschoond blijft van hysterische bloemenprint. Ik vertrouw daar volledig op.

De website is overigens weer marginaal beter dan de brochure die T. mee kreeg. Die prijst onder meer de beschikbare Communication Services aan: 'Fax and Telex service, both ingoing and outgoing, is available. Postage stamps are available at the supermarket'. Ter illustratie daarbij een korrelige foto van een man, in seventies outfit - helaas geen look-alike van Starsky, noch Hutch - gezeten voor enkele lichtgrijze dozen met een ingebouwd beeldschermpje en een toetsenbordje ervoor. Is dat de Telex? De Tekstverwerker? Zijn Desktopjapanner? Whohooo! We gaan het allemaal meemaken...